İnsanlar bazen doğduğu, çocukluğunu yaşadığı toprakları terk etmek zorunda kalır. Geride bıraktığı topraklar sılası, yeni topraklar gurbeti olur.

İnsan yalnızca yaşadığı yeri terketmez. Büyür, çocukluğunu terkeder. Her ne kadar anılarını, izlerini alsa da yanına çocukluğu geçmişte kalır. İşte, geride bıraktığı çocukluğu sılası; yetişkinliği hep gurbetidir artık. Hep gurbette yaşar…

İnsan hayatı boyunca pek çok yere ait olmaya çalışır. Evler kurar, şehirler değiştirir, dostluklar edinir, ülkeler gezer. Nerede olursa olsun, zihninin derinliklerinde bir yere dönme arzusu taşır. Bu arzu bir mekana değildir. Geçmişte kalmış bir zamanadır. Çocukluğuna… Ne kadar lüks olsa da, şatafatlı olsa da bugünü, sılasına duyduğu özlemle gurbettedir hep.

Haritalarda gösterilemez, sınırları çizilemez. Ne kadar bakılırsa bakılsın gerçekte görülemez sılası…

Sılaya hasret çekerken, gurbette yaşar insan!…

Çünkü çocukluk, insanın dünyayla henüz hesaplaşmadığı dönemdir. Hayatın bütün acılarını tanımadan önceki durumudur. Bir sokağın bütün dünyaya, bir ağacın koca bir ormana, küçük bir oyuncağın büyük bir servete bedel olduğu zamandır.

Çocukken mutluluk için çok şeye ihtiyaç duymaz insan. Bir top, birkaç arkadaş, yağmur sonrası toprak kokusu, akşam eve çağıran bir anne sesi… Bunlar dünyanın en büyük zenginlikleridir. Büyüdükçe sahip olduklarımız artar ama mutluluğumuz aynı ölçüde çoğalmaz.

Belki de insanın en büyük çelişkisidir bu. Çocukken büyümek ister, büyüdüğünde çocukluğunu özler.

Büyümek gerçekte insanın sılasından gurbete ilticasıdır. Dönülmesi mümkün olmayan göçü…

Özlediğimiz yalnızca eski evler, sokaklar, oyunlar ve insanlar değildir. Özlediğimiz, o günlerdeki kendimizdir. Hayal kırıklıklarının yükünü taşımayan, insanlara kolayca güvenebilen, koruyanımız olan, küçük şeylerle mutlu olabilen, zamanın bizden götürdüklerinin bizde olduğu kendimiz…

Zaman geçtikçe insanın dünyası büyür ama hayalleri küçülür. Güven duygusu yerini kuşkuya, dostluklar yerini çıkarlara, samimiyet yerini hesaplara bırakır. Hayat insana çok şey öğretir; fakat öğrendiklerinin bir kısmı, keşke hiç öğrenmeseydim dedirtecek kadar ağırdır. Yaşanmışlıklar, pişmanlıklarla gölgelenir çoğu zaman.

Çocukluk belki de bu yüzden insanın en güvenli sığınağıdır. Orada kaybettiğimiz insanları hâlâ bir sofranın başında, yıkılan evleri hâlâ ayakta, kapanan sokakları hâlâ çocuk sesleriyle dolu hatırlarız. Hafıza, geçmişi olduğu gibi saklamaz; bazen eksikleri tamamlar, bazen acıları yumuşatır, bazen de artık geri gelmeyecek olanı yaşatmaya çalışır.

Herkesin çocukluğu aynı ölçüde mutlu geçmemiş olabilir. Kimi çocukluğunu sevgiyle, kimi yoksullukla, kimi korkuyla, kimi de eksikliklerle hatırlar. Belki herkesin çocukluğu bir cennet değildir. Ama herkesin hayatında iz bırakan ilk dünyasıdır. Acısıyla, tatlısıyla güzelliklerini özlediği sılasıdır…

Bugün kapattım kendimi gurbetime, gözlerimi kapatıp sılamı özledim yine!

Benim çocukluğumun bir evi vardı. Sedir bölmeli, taş duvarlı bir ev… Duvarları kalın, pencereleri küçük. Yalnızca bizi dışarıdan ayırmaz, anılarımızı da içinde saklardı. O evin her köşesinde çocukluğumdan bir parça kaldı.

Sonra pamuk tarlaları vardı. Pamuk toplamak, mısır tarlalarında mısır közlemek, susam tarlalarında susam çırpmak… Bugün birçoğunun yalnızca geçim mücadelesi olarak değerlendireceği o işler, benim çocukluk hafızamda hayatın doğal bir parçasıydı. Oyun oynamak gibiydi. Toprağın, emeğin ve mevsimlerin ne anlama geldiğini kitaplardan önce oralarda öğrendim.

İğde ağaçlarının, söğüt ağaçlarının altı gölgeliğimizdi. Yaz sıcağında pamuk çapalamanın serin mola mekanları.

Kendi tavuklarımızdan aldığımız taze yumurta, kendi ineğimizin sütü, yoğurdu, tereyağı, kendi terekeliğimizde yetiştirdiğimiz sebzeler, kendi ağaçlarımızdan topladığımız meyveler ve anamın sıcak ateşin karşısında kendi elleriyle, pişirdiği yufka ekmeğinin, mısır ekmeğinin tadı var çocukluğumda.

Dış yüzeyi kıl kılıfla kaplı su kabağından içtiğim suyun tadını bugün hangi bardak verir? Belki su aynı suydu ama serinliği bir başkaydı.

İneklerimizi otlattığım çayırlıklardaki, pamuk, mısır bozumu ovadaki özgürlüğümü verebilir mi asfalt kaplı yollar, göğe yükselen betonlar!…

Zamanı umursamadan, acıkmayı unuttuğumuz oyunlarımızın yerini tutar mı odamıza yığılan plastik kaplı, pahalı oyuncaklar?

Oyuna daldırdığımız, karanlığın basmaya başladığı saatlerde “Akşamın olduğunu unuttunuz, eve girin gari!” diye seslenişi çınlar mı kulaklarımda?

Akşamın karanlığında yorgun girilen evimizde, ertesi günün yeniden başlayacağını bilmenin verdiği tarifsiz bir güvenle uyuduğum uykularımın derinliğin nasıl özlenmez bugünün gürültülerinde?…

Zamanı farketmeden geçirmek mümkün mü şimdi elimizden düşürmediğimiz telefonlarla? Kendin olabilmen, etrafına bakabilmen mümkün mü?

Şimdi çocukluğumun sılasına dönüyorum da; o günlerde sahip olduğumuz şeylerin çoğu yok bugünkü gurbetimde. Mekânlar değişti, bir çok insan yanımızdan ayrıldı, bir çok alışkanlıklarımız tarihe karıştı. Ama dün gibi hafızamda kazınmış çocukluğumun tazeliği tütüyor özlemlerimde!…

İnsan büyüdükçe dünyası genişliyor ama gurbeti de büyüyor, sılasına duyduğu özlemi de... İnsanın yaşam yolculuğu hep çocukluğundan gurbetlere sürüklenirken, hep yanında taşıyor sılasının sıcaklığını!..

Büyüdükçe gurbete düşüyor yolumuz! Büyüdükçe burnumuzda tütüyor sılamız!

Esenlikle kalınız!..